Programma

Op de huidige plek van het stadhuis wordt al eeuwenlang de stad bestuurd. Het eerste stadhuis is op deze plek gebouwd in de 13de eeuw toen Breda stadsrechten kreeg. Door de tijden heen is het gebouw regelmatig aangepast, verbouwd en herbouwd. Alle functies - uit het verleden en nu - zijn nog zichtbaar aan en in het stadhuis. Kom langs en duik in de rijke geschiedenis van Het Stadhuis op de Grote Markt van Breda.

De Grote Kerk Breda zit vol verhalen die er op wachten verteld te worden: al eeuwenlang worden in de kerk levens gevierd en herdacht. Kom de verhalen beleven met interactieve tours, een rondleiding van Gilde de Baronie of beleef Playful Connect met Floris Hovers.

Playful Connect is en fantasiestad die eigenlijk continu in beweging is, verandert en groeit. Met deze stad toont Hovers zijn autonome visie op het stedelijke, op architectuur, kleur en het speelse aspect waar naar zijn idee zo'n tekort aan is in de huidige maatschappij en wereld om ons heen. Floris geeft een presentatie op zaterdag om 11:15 en 14:00.

Stadsgidsen van Gilde de Baronie nemen je tijdens deze geveltjesroute mee langs de gevarieerde bouwstijlen die de Bredase binnenstad rijk is, waarbij de historie en ook architecten de revue passeren.

De Nassauklok van Breda Nassaustad. Weet jij waar de klepel hangt? Beklim de Bredase toren en zie hoe die klok handmatig geluid wordt!

Het Kasteel van Breda was ooit het stamslot van de Nassaus, de voorouders van onze koninklijke familie en kent een lange geschiedenis. Sinds 1828 is hier de Koninklijke Militaire Academie gevestigd. Ontdek het Kasteel tijdens een rondleiding van Stichting Historische Verzameling KMA.

In een statig oud pand aan het Kasteelplein bevindt zich de permanente tentoonstelling over de geschiedenis van het Kasteel van Breda en in het bijzonder de Koninklijke Militaire Academie (KMA). Bezoek het statige pand en exposities en duik in een historische reis die nog lang niet klaar lijkt te zijn.

Verscholen achter bebouwing kom je door een poort in een klein paradijs. Het Begijnhof Breda is de oudste instelling van de stad en werd bewoond door begijnen: vrije zelfstandige vrouwen die met elkaar een coöperatie vormden

Onder leiding van Mandy den Elzen ga je op een botanische ontdekkingsreis door de tuinen van het Begijnhof. De deelnemers krijgen een schetsboekje en een potlood om schetsen en notities te maken van de specifieke eigenschappen van enkele planten die in de hofjes groeien.

Ontdek een verborgen stukje van de Waalse Kerk tijdens een exclusieve rondleiding op zolder. Een bijzondere kans om het monument van bovenaf te ervaren!

De uit 1440 bestaande Wendelinuskapel is in opdracht van Johanna van Polanen gebouwd, nu wordt de kerk voor vele culturele en maatschappelijke doeleinden gebruikt. Kom genieten van muziek, interessante presentaties of ontdek de geheimen van de zolder (op reservering).

Drie mensen vinden elkaar in een wereld van deuren. Achter elke deur schuilt een wereld, maar hoe vaak ze ook weggaan, het lijkt wel of ze altijd weer bij elkaar en het publiek in de Lutherse Kerk uitkomen. In deze dansvoorstelling van The100Hands zuigen visuele trucs, fysieke dans en slapstickachtige scènes je mee in een magische zoektocht naar waar je uitkomt als je weggaat.

Zelfs echte Bredanaars weten de Lutherse Kerk (1784) niet te vinden. Tussen een café en een winkel in de Veemarktstraat vind je een poort die naar een verscholen binnentuin leidt. Het is nog de enige schuilkerk van Breda die in functie is als kerkgebouw. Onder de kerk bevindt zich een van de oudst bewaarde keukens van Breda met originele spijkertegels. Nu is de kerk een plek voor bezinning, gesprek en cultuur.

Al meer dan 180 jaar komen mensen in deze kathedraal bijeen om te bidden, te zingen en te vieren. De kerk is getuige van alles wat mensen ten diepste beweegt: hun zorgen, verdriet en vreugde. Hier zijn mensen begraven, gedoopt en getrouwd. Hier zijn priesters en bisschoppen gewijd. Als het monument kon praten, dan hoorde je de vele persoonlijke verhalen van gewone Bredanaars.

Het pand Haven 7 kent een rijke historie, onthuld door archeologisch onderzoek uit 1992. Oorspronkelijk onderdeel van Visserstraat 7 (vroege 15e eeuw), splitste het pand in 1851. Het werd bewoond door advocaten, rentmeesters en handelaren. In 1875 kocht de Katholieke Kring het pand, verbouwde het ingrijpend en in 1906 werd het de thuisbasis van het Breda’s Mannenkoor en de authentieke Spaanse bar, Mariposa.

Neem een sprong in de geschiedenis – van adellijke hofhuizen tot het Liefdegesticht – en eindig in de elegantie van het heden. Het hotelcomplex ligt aan de Nieuwstraat, een van de oudste straten van de stad, al zichtbaar op plattegronden uit 1350 als “De Nieuwe Strate”. Achter deze straat lag de eerste stadsomwalling van Breda, voltooid in 1410. Tussen deze kernlocaties ontstond een bijzonder ensemble van rijksmonumenten dat nu samenkomt in Hotel Nassau Breda.

Ook dit jaar kan je zelf in een authentieke DAF33 en '44 uit de jaren ’60 en ’70, onder leiding van een gids, een monumentale route rijden. Wil je meer weten over de DAFjes? Kijk dan op https://dafjerijdeninbreda.nl

Waar vroeger de Seeligkazerne was, zijn nu studenten van de Rooi Pannen te vinden. De prachtige architectuur, de oude gebouwen die verhalen fluisteren van lang vervlogen tijden en de moderne faciliteiten vormen samen het decor van het dagelijks leven en leren. De campus is een brug tussen verleden, heden en toekomst, een plek waar traditie en innovatie hand in hand gaan.

Bezoek de documentaire “De bijzondere levensverhalen van de Zusters Franciscanessen”. Waarom kozen de zusters voor dit leven?  Hoe reageerden hun ouders reageerden en hoe kijken zij terug op hun leven en werken?

Een excursie met gids langs vakmanschap van toen. Laat je inspireren door verhalen achter oude ambachten en moderne makers en maak de mooiste foto, wie weet win je de landelijke fotowedstrijd wel!

Gebruik klassieke technieken voor de leukste producten van nu. Maak bijvoorbeeld een hoesje voor je oortjes, telefoon of flesje water.

In zorgcentrum Elisabeth komt 8.000 jaar ervaring samen. Elisabeth heeft 200 jaar historie in zorg voor de medemens. Dit erfgoed is nog springlevend. Gestart met de zusters 'van de Haagdijk' is zorg en welzijn overgegaan naar nieuwe organisaties. Het tijdsbeeld verandert. Tijdens Open Monumentendag laten we onze ouderen het levend erfgoed zijn en hun verhalen vertellen.

In de negentiende eeuw begon men anders te denken over hygiëne. Daarom werden de grachten overdekt en ontstond er een grootschalig rioolstelsel. Een deel van het oude riool bestaat nog en is nog steeds in gebruik. Ontdek het tijdens een rondleiding ondergronds (op reservering).

In de negentiende eeuw begon men anders te denken over hygiëne. Daarom werden de grachten overdekt en ontstond er een grootschalig rioolstelsel.

Ontdek de moderne magie van 3D-printen! Maak kennis met deze innovatieve techniek waar erfgoed, architectuur en bijzondere bouwelementen tot leven komen!

Van kazerne tot cultuur: tijdens deze rondleiding duik je in plaats van in het archief, in de cultuurhistorie en architectuur van het markante gebouw en zijn omgeving.

Medewerkers van het Stadsarchief nemen je mee door het archief, en vertellen alles over hun werkzaamheden.

Afdeling archeologie neemt je mee langs de vernieuwde Vlaszak. Door recent archeologisch onderzoek aan de Vlaszak en Oude Vest is er nu nog meer bekend over dit deel van de (middeleeuwse) stad.

Ben jij nieuwsgierig naar de kracht van woorden? In deze workshop onder leiding van illustrator Nanne Meulendijks, combineer je visuele creativiteit met poëzie. Je gaat aan de slag met het schrijven van een kort gedicht van elf woorden en vertaalt dit naar een visueel kunstwerk. (reserveren)

Alles over vroeger, voor iedereen van nu: Stadsarchief Breda verzamelt en beheert de geschiedenis van de stad en haar inwoners.

Het Chassé Theater werd ontworpen door Prof. Herman Hertzberger. Hij wordt beschouwd als de meest toonaangevende architect in Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Zijn ontwerpen vallen op vanwege hun levendige, bijna speelse uitstraling. Ga mee op rondleiding en ontdek het bijzondere gebouw en de kracht van theater en cultuur.

Loop op zondag met een gids langs, in en door belangrijke Nassaulocaties in Breda waar de sporen van deze familie nog steeds te zien zijn. Laat je bijpraten over het verleden van de bekendste familie van Nederland.

Als er ergens verhalen te vertellen en beleven zijn dan is het wel in het Chassé Theater. Ook dit jaar opent het theater tijdens Open Monumentendag de deuren voor een speciale rondleiding.

De huidige bebouwing is van 1500 en later, maar al in 1308 werd op deze locatie het nonnenklooster Sint Catharinadal gebouwd door de Norbertinessen. In de 17de eeuw vertrok de laatste kloosterorde en werd het gebouw tussen 1814 en 1975 gebruikt als infanteriekazerne. Holland Casino heeft de Kloosterkazerne gekocht en gerestaureerd en hier in juni 2003 het casino geopend. Ontdek de rijke geschiedenis tijdens een rondleiding (op reservering).

Tijdens Open Monumentendag ga je mee op rondleiding door de voormalige kloosterkazerne, die nog prachtige monumentale stijlelementen bevat en vol zit met bijzondere verhalen.

Bijna 800 jaar geleden start op deze plek het Gasthuis voor reizigers en zieken. Later verandert de functie in Oudemannenhuis en in de vorige eeuw krijgt het gebouw zijn culturele bestemming. Kom in projectruimte NEXT meedoen aan een toffe workshop ism Blind Walls Gallery.

Waar in 1628 aan de Boschstraat brouwerij ‘De Drie Hoefijzers’ werd opgericht, is een kleine 400 jaar later het brouwers-ambacht terug in de straat. ‘Drie Hoefijzers Klassiek’ is dan ook het eerste bier dat hier volgens origineel recept gebrouwen wordt. Bezoek de brouwerij en ontdek de geschiedenis van het familiebedrijf én de rol van bier in Breda.

De oudste vermelding van De Olyton dateert uit 1500. Toen werd het pand omschreven als ‘’t Gasthuyseynde huis 35-37’, gelegen in de Boschstraat, net buiten de eerste stenen stadspoort, op de plek waar later het Stedelijk Museum zou verrijzen. Tijdens Open Monumentendag leer je over de rijke geschiedenis!

Achter de gevel van dit rijksmonument schuilt een bijzonder stukje Bredase geschiedenis. Het huis, bekend bij veel Bredanaars als Huize Raffy, stamt oorspronkelijk uit de 16e eeuw. Het huis is vernoemd naar Adriaan van der Donck (1618–1656). Bezoek de expositie van Stichting Arjati en laat je door St. Erfgoed Drie Hoefijzers meenemen in het brouwersverleden.

De Uitvindfabriek is een interactief kindermuseum en evenementenlocatie in Breda waarin zelf uitvinden centraal staat. In en om de oude snoepfabriek van ‘de Faam' beleef je fantastische avonturen. Kom je bouwen tijdens Open Monumentendag?

Wandel over het voormalige fabrieksterrein van suikerfabriek Wittouck en luister naar de verhalen van toen, nu en straks.

't Zoet kent veel verhalen. Van hooiland tot suikerfabriek en van toekomstige hoogstedelijke ontwikkeling met duurzame groene technologische toepassingen door bedrijven. Ga mee op excursie! (reserveren)

Het Maczek Memorial Breda vertelt je graag meer over de bevrijding van Breda in 1944 en de strijd die de Polen hiervoor hebben gevoerd. Maak kennis met verschillende mannen uit de 1ste Poolse Pantserdivisie en Generaal Maczek.

Begraafpark Zuylen is bijna 200 jaar oud en 13 hectare groot. Het park kent diverse functies met tevens bijzondere kunstwerken en een rijke biodiversiteit. Ga mee op rondleiding of ga zelf op route.

In deze installatie van beeldhouwer Iris Bouwmeester en componist Dyane Donck staat een mysterieuze, sculpturale hexapus centraal. Hexapus onderzoekt hoe we communiceren en speelt met de grens tussen organisch en mechanisch.

Als gebouw maakt de Franciscuskerk geen overweldigende indruk. Volgens sommigen lijkt het bedehuis op een sporthal of sportkantine en anderen noemen het ‘de schoenendoos’. Maar wie weet, misschien wordt de kerk toch nog wel eens een monument. Maar de huidige bestemming maakt een groot verschil: Bieb Hoge Vucht is belangrijke ontmoetingsruimte voor de buurt. Kom op bezoek en vertrek hier met een rondleiding!

Stap op de fiets en ontdek Breda zoals je haar nog nooit hebt gezien! Tijdens deze tour neemt een enthousiaste Blind Walls Gallery gids je mee langs indrukwekkende muurschilderingen die verborgen, vergeten en soms ronduit verrassende verhalen van de stad tot leven brengen.

Op zaterdag kun je in de Bieb Hoge Vucht twee keer een lezing bijwonen onder de naam 'Hoge Vucht in Vogelvlucht'. 

Bij Parkhoeve Noord ligt een speciale, hele oude kaart op je te wachten, met daarbij een eenvoudig kompas. Op de kaart, afkomstig van Ambrogio Spinola, is te zien hoe hij van plan is om de onneembare stad Breda te belegeren. Op de kaart staan allerlei aantekeningen van deze belangrijke bevelhebber.

In het noorden van Breda, vlakbij wandel- en fietsgebied de Lage Vuchtpolder, vind je Kinderboerderij Parkhoeve Breda-Noord. Een kinderboerderij waar er voor jong en oud van alles te ontdekken en beleven valt. Duik in de geschiedenis van de Lage Vuchtpolder en ga mee op avontuur met 'Het Beleg van Breda'.

Deze voormalige portierwoning van Begraafplaats Haagveld is tegenwoordig als Princenhaags Museum is een centrum voor erfgoed, kunst en cultuur. Zij zetten zich in om het culturele erfgoed van het dorp Princenhage te bewaren, te documenteren en o.a. door tentoonstellingen dichter bij bewoners, oud-bewoners en alle andere belangstellenden te brengen.

Kom kijken hoe Princenhage er rond 1900 uit zag. En zie welke gebouwen er toen stonden die ondertussen verdwenen zijn, zoals het Mariaklooster, het Patronaatsgebouw, het huis van 'Oom Cent', het station van Princenhage. Zelfs een hele straat -het gezellige Kerkstraotje- is in rook opgegaan. De stichting Virtueel Princenhage brengt in virtuele animaties deze gebouwen weer tot leven.

In een rustieke omgeving met hoge oude bomen en veel groen vind je begraafplaats Haagveld met unieke bezienswaardige graven en monumenten. Sinds de oprichting in 1829 was Haagveld een protestantse begraafplaats. In de jaren ‘80 van de vorige eeuw is Haagveld uitgegroeid tot een algemene begraafplaats met een unieke signatuur, waar iedereen welkom is.

De Sint Martinuskerk wordt ook wel ‘Princenhage’s kostbaarste bezit’ genoemd. Dit religieus-cultureel erfgoed in het hart van het dorp gaat historisch terug tot het einde van de 15e eeuw.

De Hervormde Gemeente in Princenhage kerkte 150 jaar lang in de Rooms-Katholieke Martinuskerk. Deze werd hun toegewezen na de Vrede van Westfalen in 1648, waardoor de katholieken moesten uitwijken naar een schuurkerk. In 1798 kregen de katholieken de Martinuskerk terug, maar pas na het betalen van een schadeloosstelling aan de hervormden.

De kerk, gebouwd rond 1900 in neogotische stijl, kent een roerige geschiedenis. Vanaf 2011 startte de restauratie en inmiddels is de bijzondere locatie getransformeerd tot luxe woonomgeving.

Het pand, dat speciaal voor de Vrijmetselarij is gebouwd, kent vele ontwikkelingen door de jaren heen. Speciaal voor Open Monumentendag zetten de Bredase Vrijmetselaars- en Odd Fellowsloges hun deuren open voor een inkijk in deze bijzonder genootschappen, die normaal gesloten zijn...

De protestantse Laurentiuskerk ligt liefelijk in het groen, verscholen achter een hoge muur. De historie van dit monument gaat terug tot in de 12e eeuw en de stichting wordt toegeschreven aan de Abdis van Thorn.

Kasteel Bouvigne is een iconisch waterslot net buiten Breda, met oorsprong in de 15e eeuw. Ooit gebouwd als verdedigbare woning, groeide het uit tot een statige buitenplaats. Omgeven door historische tuinen en waterpartijen, weerspiegelt het kasteel eeuwen van architectuur, religie en bestuur. Tegenwoordig is het eigendom van waterschap Brabantse Delta en vormt het een bijzondere plek voor erfgoed en waterbeheer.

Tijdens Open Monumentendag heb je de unieke kans om deel te nemen aan een yogales op Landgoed Bouvigne.

Zodra je de indrukwekkende laan bij Park Zuiderhout oprijdt, voel je direct dat je op een bijzondere plek met een rijke historie bent aangekomen. Het meer dan 100 jaar oude Missiehuis – ooit een grootseminarie – staat hier als een majestueuze getuige van het verleden. Nu is het een zorgzame gemeenschap waar ouderen het leven vieren.

In het begin van de 16e eeuw stond er al een kapel op het dorpsplein van Teteringen, gewijd aan Onze Lieve Vrouw. Na een brand werd deze kapel in 1632 herbouwd als parochiekerk. Na de Tachtigjarige Oorlog moest de kerk aan de protestanten worden overgedragen, waardoor de katholieken hun diensten noodgedwongen in een schuurkerk moesten houden. Deze schuurkerk werd in 1688 tegenover het raadhuis gebouwd.

Deze locatie vertelt eeuwen aan geschiedenis: sinds 1488 vierde Bavel hier het geloof en het leven. Na de afbraak van de kerk werden met de vrijgekomen stenen een kapel en een ommuring gebouwd – inmiddels rijksmonumenten.

De huidige H. Maria Hemelvaartkerk werd gebouwd in 1886-1887 ter vervanging van die oude kerk op het Brigidakerkhof. Het is een neogotische kruiskerk, met een toren voorzien van een spits en een mechanisch torenuurwerk uit 1888. De kerk werd ontworpen door Jan Jurien van Langelaar uit Princenhage.

Korenmolen de Hoop Bavel, bijzonder rijksmonument, bestaat volgend jaar 160 jaar! Gedurende de rondleiding krijg je een uniek inkijkje in de werking van de molen, onder leiding van onze gecertificeerde gidsen.

Museum Paulus van Daesdonck is gevestigd in een Brabantse langgevelboerderij. Je vindt hier een permanente expositie over de dorpen rondom Breda met voorwerpen uit de eerste helft van de 20e eeuw. Daarnaast is er twee maal per jaar een wisseltentoonstelling.

Boerderij de Pekhoeve is een rijksmonument midden in Ulvenhout; een boerderij met schuur, de voormalige Vlaamse schuur (nu Sociaal Cultureel Centrum De Pekhoeve), een bakhuisje en de Karkooi (of Karschob). Boerderij de Pekhoeve wordt voor het eerst genoemd in 1590 en kent sindsdien verschillende functies.

Laat je meenemen door het prachtige Ulvenhout. Via een uitgestippelde route neemt de gids van Breda Wandelt je mee op een ontspannen reisje door het hart van Ulvenhout, een dorp vol karakter. Ontdek hoe oud en nieuw hier samenkomen in bijzondere panden en verborgen plekjes.

Het landgoed Anneville is gesticht rond het midden van de 19e eeuw door Prosper Cuypers van Velthoven, een inwoner van het Ginneken die in de omgeving van Geersbroek landerijen bezat. In 1898 werd het Koetshuis gebouwd. Na enkele generaties bewoond te zijn geweest door de familie, werd het landgoed vanaf de jaren ’20 van de vorige eeuw tot 1951 gebruikt als hotel-restaurant.

Laat je creativiteit los en bouw samen met ons een fantastische stad – helemaal van karton! Huizen, torens, bruggen… alles is mogelijk! We gaan lekker aan de slag met karton, tape, scharen en natuurlijk heel veel fantasie.

Ga op pad als een echte Freek Vonk – maar dan met oog voor bijzondere bouwstijlen! Ga op weg naar de verschillende spots en ontdek verrassende zichtlijnen en ontdek de architectuur door de eeuwen heen.

De fietsroutes ‘Breda-Noord' en ' Breda-Zuid’ zijn speciaal samengesteld voor Open Monumentendagen Breda door de fietsgidsen van Gilde de Baronie (www.gildebaronie.nl/fietstochten) en gaan langs tal van monumenten uit het programma.Kies er één of voor de sportieve fietser, plak de routes aan elkaar en ontdek het beste van beide routes.

Rijd rond in ons 'rollend erfgoed'. Stichting Historische Autobussen beheert, onderhoudt en restaureert waar nodig autobussen die in het verleden in het zuiden van het land het vervoer van personen hebben bepaald. Stap in voor een mooie rondrit langs verschillende locaties uit het programma.

Koninklijke Zangvereniging Breda's Mannenkoor bestaat dit jaar 160 jaar. Het Breda’s Mannenkoor werd opgericht in 1865 door Frans Smits, destijds directeur van de Bredase bierbrouwerij en tevens de eerste voorzitter van het koor. 

Ontdek de verborgen kunst op de gevels van Breda. Ga op speurtocht door de winkelstraten van Breda en ontdek de prachtige versieringen op gebouwen. Kijk omhoog, boven de winkelpuien, en zie hoe vakmensen zoals beeldhouwers, metselaars en typografen vroeger én nu gebouwen een uniek karakter geven met ornamenten en bijzondere details. 

Ga mee op een spannende vaar- en wandeltocht door belegerd Breda! Help Charlie, de afstammeling van Charles de Heraugière, via geheime routes de stad binnen te sluipen. Onderweg ontdek je verhalen, los je raadsels op en beleef je het beleg van Breda als nooit tevoren. Voor avontuurlijke families en speurders!

Het eerste deel van de Nieuwe Mark is gereed. Compleet met natuurinclusieve kadewanden. Stichting BLASt organiseert een inhoudelijke vaartocht over het water, waarin het belang van natuurinclusief bouwen centraal staat.

De Haagdijk behoorde lang bij Princenhage en werd pas later Bredaas grondgebied. Het was een gebied voor handelaren, brouwerijen en zelfs scheepswerven. Tijdens deze rondleiding worden heden en verleden van deze straat in beeld gebracht. Loop mee over de bruisende Haagdijk met een stadsgids van Gilde De Baronie.